چکیده تحلیل غیر ارتجاعی

پیشگفتار

این کتاب براساس نیازهای مخاطبان در دو حوزه مهندسان طراح و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تالیف شده است.

در حوزه نخست: با توجه به قرارگیری کشور عزیزمان ایران در مسیر کمربند آلپ-هیمالیا و نیز وجود گسل‌های فراوان در سراسر پوسته ایران، وقوع زلزله‌های شدید و یا نسبتاً شدید دور از انتظار نیست. از این‌رو بخش عمده فعالیت‌های مرسوم در صنعت ساختمان مقابله با آثار سوء ناشی از پدیده زلزله در راستای صیانت از جان انسانها و نیز سرمایه‌های ملی کشور می‌باشد. بر این اساس آیین‌نامه‌های بهسازی تدوین شدند که مهندسان را به استفاده از روش‌های غیرارتجاعی (استاتیکی یا دینامیکی) در تحلیل سازه‌ها ترغیب نموده‌اند. علت اصلی انتخاب روش تحلیل غیرارتجاعی، جایگزینی “فلسفه طراحی براساس عملکرد” بجای “طراحی براساس مقاومت” است که نگرش به طراحی لرزه‌ای و نیز نحوه تحلیل و طراحی سازه را بطور بنیادین دگرگون ساخته است.

در حوزه دوم: ماحصل اساسی هر پژوهش علمی که برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی در قالب پایان‌نامه تعریف می‌گردد، چاپ مقالات در مجله‌های معتبر است. عموماً فعالیت‌های پژوهشی در زمینه طراحی لرزه‌ای در سه راستای اصلی مطالعات آزمایشگاهی، مطالعات تحلیلی و مطالعات عددی (نرم‌افزاری) جهت‌گیری می‌شوند. بیشتر مقاله‌های علمی معتبر ارائه دهنده نتایج حاصل از انجام مطالعات در حداقل دو راستا از سه راستای عنوان شده می‌باشند. با توجه به محدودیت امکانات آزمایشگاهی در اکثر دانشگاه‌های کشور، به نظر می‌رسد انجام مطالعات تحلیلی روند پذیرش مقالات را تسریع بخشد. از سوی دیگر برای آنکه نتایج مطالعات در حوزه پژوهش‌های عددی و نرم‌افزاری، در پروژه‌های عملی و اجرایی کاربردی شوند، می‌بایست روابط مناسب با استفاده از مطالعات تحلیلی استخراج گردند.

از این‌رو با توجه به اهمیت تحلیل غیرارتجاعی از نگاه مهندسان طراح و نیز دانشجویان تحصیلات تکمیلی، کتاب حاضر در پنج فصل تهیه و تنظیم شده است:

  • از آنجا که غالب سیستم‌های باربر ساختمانی از فولاد و بتن ساخته می‌شوند، لذا در فصل اول ویژگی‌های متعارف این مصالح تشریح شده است.
  • رفتار غیرارتجاعی سازه‌ها، از مصالح استفاده شده، شکل مقطع، ناحیه بحرانی و نحوه پیکربندی سازه نشئت می‌گیرد. در فصل دوم رفتار غیرارتجاعی مقاطع فولادی و بتن‌آرمه در سطح مقطع مورد مطالعه قرار گرفته است. در این فصل نحوه استخراج منحنی لنگر-انحنا بطور جامع تشریح شده است.
  • با توجه به اهمیت تعیین منحنی ظرفیت در مطالعات لرزه‌ای، روش‌های مختلف تحلیل غیرارتجاعی در فصل سوم ارائه شده است. در این فصل نحوه محاسبه دستی بار فروپاشی سازه (که در مطالعات پژوهشی بسیار کاربردی می‌باشد) آموزش داده شده است.
  • در فصل چهارم روش‌های سیستماتیک در راستای بکارگیری رایانه در تحلیل سازه‌های پیچیده ارائه شده است.
  • با توجه به اهمیت و جایگاه طراحی براساس عملکرد در پیش‌بینی عملکرد لرزه‌ای، فصل پنجم این کتاب به این موضوع اختصاص داده شده است. در این فصل ضوابط  و  بررسی شده است و کاربرد آنها در قالب مثال‌های اجرایی تشریح شده است.

امیدوارم این کتاب که دیباچه‌ای برای آشنایی مهندسان طراح و دانشجویان تحصیلات تکمیلی با الفبای تحلیل غیرارتجاعی است، بتواند با بیان سلیس، مسیر پر پیچ‌و‌خم درک این علم را هموار نماید.

بی‌شک انتقادات سازنده و پیشنهادهای راهبردی شما عزیزان می‌تواند در هرچه بهتر شدن این کتاب مرا یاری نماید.

در پایان از زحمات تمامی عزیزان بالاخص مهندس مسعود رفیعی جیرهنده، مهندس علی‌اصغر آمی‌سما و مهندس مصطفی جمشیدی کمال تشکر را دارم.

با سپاس فراوان

مرتضی جمشیدیپاییز سال 1395